Në historinë e mendimit njerëzor, utopia ka qenë gjithmonë një formë arratisjeje e mendjes dhe njëkohësisht një kritikë e heshtur ndaj realitetit. Tek Tommaso Campanella dhe vepra e tij “Qyteti i Diellit”, utopia nuk është thjesht një fantazi e bukur, por një rend i përkryer ku drejtësia, arsimi dhe jeta kolektive funksionojnë në harmoni pothuaj matematikore. Një botë ku individi nuk përplaset me shoqërinë, por shkrihet në të, dhe ku e mira e përbashkët nuk është slogan, por strukturë e jetës së përditshme. Në këtë vizion të Tommaso Campanella, gjithçka është e rregulluar, e qartë, e pastër nga kaosi i dëshirave personale dhe nga pabarazitë që historia reale i ka prodhuar me këmbëngulje. Në “Qytetin e Diellit”, nuk ekziston prona private siç e njohim ne,gjithçka është e përbashkët, nga pasuria te puna, nga edukimi te jetesa. Edukimi nuk është thjesht teknik, por moral dhe filozofik, ndërsa shoqëria organizohet mbi idenë se e mira kolektive është më e rëndësishme se ambicia individuale. Edhe pushteti lidhet me dijen, duke krijuar një rend ku mençuria shihet si bazë e drejtimit shoqëror. Por pikërisht këtu lind edhe distanca e parë me realitetin.Utopia e Kampaneles është e përsosur sepse nuk është jetuar kurrë. Ajo funksionon si një sistem i mbyllur, i pastër nga konfliktet e përditshmërisë njerëzore, por edhe i ndarë nga spontaniteti, nga tensionet dhe nga liria e papërsosur e jetës reale. Ndërkohë, utopia e një jete më të mirë në kohët moderne nuk vjen më si projekt filozofik i mbyllur në libra, por si aspiratë e përditshme e individit,një punë më e sigurt, një jetë më dinjitoze, një sistem më i drejtë, një shans më i barabartë. Nuk është më “Qyteti i Diellit”, por një kërkim i vazhdueshëm për dritë brenda një realiteti që shpesh duket i lodhur nga vetja. Dhe këtu vjen përplasja e heshtur me realitetin e sotëm evropian, i cili, sidomos në ditë simbolike si Europe Day, prezantohet si një hapësirë vlerash, integrimi dhe barazie. Në fjalime, Evropa shfaqet si projekt paqeje dhe mundësish, në përditshmëri, ajo mbetet gjithashtu një hapësirë kontradiktash sociale, ekonomike dhe njerëzore, ku utopia e “jetës më të mirë” shpesh përplaset me koston e jetesës, pasigurinë dhe pabarazitë që nuk zhduken me deklarata. Në këtë realitet, lind një ironi e qetë se Kampanella ëndërronte një shoqëri të përsosur duke e larguar njeriun nga kaosi i realitetit.Njeriu i sotëm evropian kërkon një jetë më të mirë duke jetuar brenda atij kaosi, por me shpresën se sistemi do ta korrigjojë vetveten. Në Evropën e sotme, utopia nuk është më një strukturë e përfunduar, por një horizont i përhershëm. Njerëzit nuk kërkojnë përsosmëri absolute por stabilitet, dinjitet dhe barazi më të prekshme. Megjithatë, ky horizont lëviz vazhdimisht,sa më shumë afrohet, aq më shumë largohet, duke e kthyer jetën moderne në një kërkim të pandërprerë për “më mirë”, pa një pikë përfundimtare.Dhe ndoshta pyetja më e sinqertë nuk është nëse utopia ekziston, por pse njeriu vazhdon të ketë nevojë për të edhe kur e di se nuk do ta arrijë kurrë plotësisht. Sepse ndoshta vetë ideja e utopisë nuk është destinacioni, por mënyra se si njeriu mëson të mos dorëzohet përballë realitetit.
Utopia e Kampaneles dhe utopia e një jete më të mirë,mes ëndrrës dhe realitetit të Evropës së sotme
