Historia e qytetërimeve nuk është vetëm historia e luftërave, e pushtimeve apo e kufijve që kanë ndryshuar ndër shekuj. Ajo është, mbi të gjitha, historia e përpjekjes së njeriut për të gjetur një mënyrë të drejtë dhe të qëndrueshme për të jetuar së bashku. Çdo shoqëri, në një moment të caktuar të historisë së saj, është përballur me të njëjtën pyetje thelbësore: si mund të bashkëjetojnë njerëz të ndryshëm, me bindje të ndryshme, me interesa të ndryshme dhe me ëndrra të ndryshme, pa e humbur respektin për njëri-tjetrin dhe pa e cenuar lirinë e tjetrit? Përgjigjja nuk ka qenë kurrë e thjeshtë. Ajo është ndërtuar ngadalë, përmes përvojave të dhimbshme, konflikteve, gabimeve dhe fitoreve të vogla morale që kanë formuar ndërgjegjen kolektive të kombeve. Pikërisht për këtë arsye, dokumentet që shënojnë lindjen e shteteve apo të rendit demokratik nuk duhen parë vetëm si tekste juridike, por si dëshmi të një aspirate njerëzore shumë më të thellë: dëshirës për të ndërtuar një komunitet ku secili të ndihet i lirë, i mbrojtur dhe i respektuar. Të jetosh mirë së bashku nuk do të thotë të mendosh njësoj. Nuk do të thotë të heqësh dorë nga dallimet, as të fshish identitetet individuale. Përkundrazi, do të thotë të pranosh se pluraliteti është një pasuri dhe se demokracia fillon pikërisht aty ku njerëzit mësojnë të dëgjojnë edhe atë mendim që nuk përputhet me të tyren. Shoqëritë e pjekura nuk maten vetëm me zhvillimin ekonomik apo me madhështinë e institucioneve të tyre. Ato maten me aftësinë për të kultivuar besimin, për të ruajtur dinjitetin njerëzor dhe për të krijuar hapësira ku qytetarët ndihen pjesë e një projekti të përbashkët. Një komb nuk mbahet gjallë vetëm nga ligjet që miraton, por edhe nga vlerat që zgjedh të mbrojë.Ndoshta sfida më e madhe e kohës sonë nuk është të shpikim mënyra të reja për të jetuar, por të kujtojmë parimet e vjetra që i kanë dhënë kuptim bashkëjetesës njerëzore: respektin për lirinë, ndjenjën e përgjegjësisë, drejtësinë, tolerancën dhe bindjen se askush nuk ndërton një të ardhme të qëndrueshme duke përjashtuar tjetrin. Sepse arti i të jetuarit së bashku nuk është një arritje përfundimtare, por një proces i vazhdueshëm, i cili kërkon mençuri, vetëpërmbajtje dhe gatishmërinë për të kuptuar se shoqëria është më e fortë atëherë kur arrin të bashkojë dallimet, e jo t’i shndërrojë ato në mure ndarëse.
