Nikos Kazantzakis
Ka thënie që nuk mbeten vetëm në nivelin e një mendimi të bukur, por shndërrohen në një lloj pasqyre të heshtur, ku secili është i detyruar të shohë jo atë që dëshiron të jetë, por atë që është në të vërtetë dhe pikërisht në këtë kategori qëndron reflektimi i Nikos Kazantzakis për dinjitetin, një koncept që në filozofi dhe në etikë është trajtuar si themeli i vlerës njerëzore, që nga mendimi i Immanuel Kant, i cili e lidhte dinjitetin me aftësinë e njeriut për të vepruar sipas parimeve morale dhe jo thjesht sipas interesit apo përfitimit personal. Në këtë kuptim, ideja se dinjiteti nuk qëndron te titujt apo nderimet, por te merita për t’i mbajtur ato, nuk është vetëm një formulim letrar, por një qëndrim që mbështetet në një realitet të dukshëm shoqëror,titujt institucionalë, gradat akademike apo pozicionet drejtuese mund të fitohen përmes procedurave formale, vendimeve administrative apo edhe rrethanave të favorshme, por kjo nuk garanton automatikisht përputhjen me cilësitë që ato përfaqësojnë, si integriteti, përgjegjësia dhe aftësia për të udhëhequr me drejtësi. Historia, në shumë raste konkrete, e ka dëshmuar këtë dallim të qartë mes mbajtjes së një titulli dhe meritimit të tij, duke na ofruar figura që, megjithëse kanë pasur pushtet apo status të lartë, kanë dështuar në ruajtjen e besimit publik për shkak të mungesës së etikës në veprimet e tyre, ndërkohë që ka edhe shembuj të kundërt, individë pa tituj të mëdhenj formalë, por me një ndikim të thellë në komunitet, pikërisht sepse kanë ndërtuar autoritetin e tyre mbi besueshmërinë dhe qëndrueshmërinë morale.Në këtë dritë, merita nuk është një akt i vetëm, i përfunduar në momentin kur një titull jepet, por një proces i vazhdueshëm verifikimi, i cili zhvillohet në mënyrën se si një individ ushtron përgjegjësitë e tij, si i trajton të tjerët në situata konkrete dhe si reagon përballë sfidave që kërkojnë zgjedhje të vështira, shpesh mes asaj që është e lehtë dhe asaj që është e drejtë, duke e bërë dinjitetin jo një dekoratë të jashtme, por një standard të brendshëm që kërkon koherencë dhe qëndrueshmëri.Kështu, reflektimi i Kazantzakis nuk mbetet vetëm një thënie për t’u cituar, por shndërrohet në një kriter matës për jetën personale dhe profesionale, sepse në fund të fundit, përtej çdo njohjeje formale apo vlerësimi publik, ajo që përcakton vërtet peshën e një njeriu është përputhja mes rolit që mban dhe karakterit që demonstron në mënyrë të vazhdueshme.
