Në raftet e parfumerive luksoze, emri Miss Dior shfaqet si një premtim elegance, një lloj fjalie e shkruar me aromë që të çon menjëherë në Paris, në bulevarde të qeta dhe në një ide të rafinuar të bukurisë që duket sikur ka ekzistuar gjithmonë, por ajo që rrallë thuhet, ose thuhet vetëm nëpërmjet një heshtjeje të gjatë, është se ky emër nuk lindi nga moda, por nga rezistenca, nga një zgjedhje e bërë në errësirë, larg çdo reflektori. Pas saj qëndron Catherine Dior, një grua që zgjodhi heshtjen në një kohë kur fjala mund të shpëtonte jetën e saj, por do të shkatërronte të tjerët.Historia e saj nuk fillon me luftën por në një Francë që ende besonte në stabilitetin e vet, në një familje borgjeze ku jeta dukej e paracaktuar për qetësi. Por vitet ’30 sollën rrëzimin ekonomik dhe më pas pushtimin nazist dhe aty në atë çarje të historisë, ajo bëri një zgjedhje që nuk kishte kthim pas. E përfshirë në rrjetet e Rezistencës franceze, Catherine nuk ishte thjesht një pjesëmarrëse simbolike por pjesë e inteligjencës, një korriere që transportonte informacion jetik në një territor të mbushur me kontroll dhe frikë. Nuk mbante dokumente. Nuk linte gjurmë. Gjithçka ruhej në kujtesë, pozicione trupash, rrugë furnizimi, kontakte të fshehta. Trupi i saj ishte një arkiv që nuk duhej të hapej. Në korrikun e vitit 1944, ajo u arrestua nga Gestapo në Paris. Në atë moment, lufta ishte në fazën e saj përfundimtare, por brutaliteti nuk ishte zbutur përkundrazi ishte bërë më i dëshpëruar. Ajo që pasoi nuk ishte thjesht dhunë por një përpjekje sistematike për të thyer një njeri. Metodat e përdorura ndaj saj përfshirë zhytjet e përsëritura në ujë të akullt, privimin nga gjumi dhe tortura fizike, kishin një qëllim të vetëm, të nxirrnin informacionin që ajo mbante në mendje. Çdo emër që ajo mund të jepte do të shpëtonte trupin e saj, por do të dorëzonte të tjerët. Por Ajo nuk foli. Në histori, kjo shpesh thuhet me një fjali të thjeshtë por pesha e saj është e jashtëzakonshme, të zgjedhësh dhimbjen, jo një herë, por vazhdimisht, të refuzosh lehtësimin e menjëhershëm për të mbrojtur të padukshmit. Më pas u deportua në Ravensbrück concentration camp, një nga kampet më të mëdha të përqendrimit për gra në Gjermani. Aty, identiteti zhdukej dhe zëvendësohej me një numër. Kushtet ishin ekstreme nga puna e detyruar, uri, sëmundje, eksperimente mjekësore dhe një brutalitet që nuk kishte nevojë për arsye. Kur kampi u çlirua në maj 1945, Catherine ishte ende gjallë, e dobësuar deri në kufijtë e mbijetesës, por e pathyer në atë që kishte refuzuar të jepte. Shumëkush në vendin e saj do të kishte ndërtuar një identitet publik mbi atë që kishte kaluar. Franca e pasluftës kishte nevojë për figura heroike. Por ajo zgjodhi një drejtim tjetër.U kthye në Paris dhe nisi një jetë që dukej e zakonshme, punonte me lule, në tregje si Les Halles, duke kultivuar jasemin dhe trëndafila. Ishte një kthim i çuditshëm nga një botë ku çdo informacion kishte peshë jete, në një botë ku aroma dhe bukuria nuk kërkonin shpjegime. Ndërkohë, vëllai i saj, Christian Dior, po rindërtonte modën franceze pas luftës. Në vitin 1947, ai prezantoi parfumin e tij të parë. Nuk kishte ende një emër. Derisa dikush në atelier shqiptoi një frazë që do të mbetej: “Miss Dior.” Ishte një përshëndetje e lehtë, pothuajse spontane por ajo mbante brenda një histori që askush nuk e tregoi atëherë. Aroma u ndërtua mbi nota jasemini dhe trëndafili, lule që Catherine i kultivonte çdo ditë. Një lidhje e heshtur mes asaj që ajo kishte kaluar dhe asaj që zgjodhi të ndërtonte më pas. Miss Dior u bë një ikonë globale. Për dekada, miliona njerëz e kanë përdorur atë pa e ditur historinë që mban emri. Një luks që mbart në thelb një akt rezistence. Një aromë që fsheh një zgjedhje morale ekstreme. Catherine jetoi gjatë deri në vitin 2008 pa e kthyer kurrë jetën e saj në rrëfim publik. Nuk kërkoi njohje. Nuk ndërtoi mit. Ishte e pranishme në jetën e vëllait të saj, por gjithmonë në periferi të vëmendjes.Dhe ndoshta pikërisht aty qëndron thelbi i profilit të saj. Ajo nuk është historia e një heroine që kërkon të kujtohet, por e një njeriu që zgjodhi të mos tradhtojë dhe më pas zgjodhi të jetojë pa e bërë këtë zgjedhje një flamur. Sepse ajo që mbetet nuk është vetëm fakti që i mbijetoi torturës apo kampit por ajo që bëri më pas , nuk u mbyll në errësirë, por kultivoi bukuri. Nuk e ndërtoi jetën mbi atë që i kishin marrë, por mbi atë që ende mund të rritej. Dhe kështu, çdo herë që hapet një shishe parfumi me emrin e saj, rikthehet pa u thënë një e vërtetë e thjeshtë se ndonjëherë forca më e madhe nuk është të përballosh ferrin por të zgjedhësh çfarë mbjell pasi del prej tij. Dhe kështu, çdo herë që hapet një shishe parfumi me emrin e saj, rikthehet, pa u thënë, një e vërtetë e thjeshtë dhe e vështirë njëkohësisht se ndonjëherë forca më e madhe nuk është të përballosh ferrin, por të zgjedhësh me kujdes çfarë mbjell pasi del prej tij.Ky shkrim është një përpjekje e vogël për të sjellë në dritë një histori që ka zgjedhur të jetojë në heshtje dhe njëkohësisht një dedikim personal në faqen time, sepse marrëdhënia jonë me aromat shpesh nuk është vetëm estetike, por intime, pothuajse e padukshme. Prej vitesh, unë mbetem e lidhur me botën e Christian Dior, dhe veçanërisht me parfumin Hypnotic Poison, një aromë që për mua nuk është thjesht një zgjedhje stili, por një ndjesi që rikthehet, një kujtesë që nuk shpjegohet plotësisht. Ndoshta pikërisht për këtë arsye, kjo histori më duket edhe më afër , sepse pas çdo arome që zgjedhim, ka gjithmonë diçka më shumë sesa ajo që ndjejmë në sipërfaqe, ka një histori, një ndjeshmëri dhe, ndonjëherë, një forcë që nuk ka nevojë të thuhet me zë të lartë.
