Në mbrëmjet e arta, kur Evropa jetonte një nga periudhat më elegante dhe më magjepsëse të historisë së saj, sallat e pallateve mbretërore dhe të ndërtesave madhështore ndriçoheshin nga mijëra qirinj, llambadarë kristali dhe pasqyra të mëdha, në të cilat reflektohej shkëlqimi i fustaneve të mëndafshta, uniformave ushtarake dhe fytyrave të njerëzve që për disa orë dëshironin të harronin shqetësimet e botës së jashtme. Ishte koha kur vallëzimi nuk ishte thjesht një argëtim, por një gjuhë më vete, një mënyrë për të shprehur ndjenjat që shpesh nuk mund të thuheshin me fjalë, për të fituar zemrën e dikujt, për të ndërtuar miqësi dhe për të krijuar lidhje që ndonjëherë ndryshonin edhe fatin e familjeve të tëra. Në qendër të kësaj bote që rrotullohej nën tingujt e muzikës qëndronte valsi, vallëzimi që e kishte kthyer lëvizjen e çifteve në një poezi të gjallë. Kur orkestra niste melodinë, zonjat shtrëngonin lehtë dorashkat e tyre, zotërinjtë përkuleshin me mirësjellje për të ftuar partneren dhe, pak çaste më vonë, çiftet fillonin të rrotulloheshin mbi parketin e lëmuar, sikur koha të kishte vendosur të ecte në ritmin e zemrave të tyre. Vjena ishte një nga kryeqytetet e kësaj magjie. Në qytetin ku perandoria e Habsburgëve ruante ende madhështinë e saj, valsi ishte bërë pjesë e shpirtit të jetës shoqërore. Emri i Johann Strauss II, i njohur si Mbreti i Valsit, lidhet përgjithmonë me këtë epokë. Meloditë e tij, veçanërisht Danubi i Kaltër, kompozuar më 1866 dhe interpretuar për herë të parë publikisht në vitin 1867, u bënë simbol i elegancës vjeneze dhe i një bote që dëshironte të besonte te bukuria, dashuria dhe harmonia. Kur tingujt e Danubit të Kaltër mbushnin sallat, dukej sikur vetë lumi që përshkonte zemrën e Evropës kishte hyrë brenda pallateve, duke marrë me vete kujtimet e qyteteve, ëndrrat e të rinjve dhe mallin e atyre që e dinin se asnjë mbrëmje nuk mund të zgjaste përgjithmonë. Në Paris, ndërkohë, mbrëmjet shoqërore kishin një shkëlqim të veçantë. Në sallat elegante të pallateve dhe të ndërtesave mondane, nën dritën e llambadarëve, vallëzonin aristokratë, diplomatë, artistë dhe njerëz të pasur, ndërsa moda, muzika dhe sjelljet e rafinuara krijonin një botë ku çdo hollësi kishte rëndësi. Një fustan i zgjedhur me kujdes, një shikim i hedhur në çastin e duhur apo një ftesë për vallëzim mund të mbartnin më shumë kuptim nga sa dukej në pamje të parë. Vallëzimi ishte edhe një art i heshtur i afrimit njerëzor. Në një kohë kur rregullat shoqërore kufizonin shprehjen e hapur të ndjenjave, valsi u jepte dy njerëzve mundësinë të qëndronin pranë njëri-tjetrit, të ndiqnin të njëjtin ritëm dhe të shkëmbenin fjalë të pakta, ndërsa muzika fliste në vend të tyre. Një dorë e vendosur me kujdes, një buzëqeshje e përmbajtur dhe një vështrim që zgjaste pak më shumë se zakonisht mund të mbeteshin në kujtesë për vite të tëra. Por prapa kësaj elegance fshihej edhe një botë rregullash të rrepta. Zonjat mbanin shpesh me vete një kartelë vallëzimi, ku shënonin emrat e zotërinjve që kishin rezervuar një kërcim me to. Për një të ri, të ftoje një zonjë për vals ishte një gjest mirësjelljeje, por edhe një mundësi për të treguar karakterin, sigurinë dhe aftësinë për të respektuar rregullat e sallës. Në këto mbrëmje, edhe heshtja kishte domethënien e saj, ndërsa një ftesë e refuzuar mund të interpretohej si një mesazh që nuk kishte nevojë për shpjegim. Vallëzimet madhështore nuk ishin vetëm skena të dashurisë dhe të romancës. Ato ishin gjithashtu vende ku ndërtoheshin aleanca familjare, ku diplomacia shfaqej pas buzëqeshjeve dhe ku statusi shoqëror ruhej përmes veshjeve, sjelljeve dhe njohjeve. Në sallat e mëdha, nën muzikën e valsit, takoheshin botë të ndryshme,trashëgimtarë të familjeve aristokratike, oficerë, diplomatë, bankierë dhe artistë, të gjithë pjesë e një shoqërie që e kishte kthyer elegancën në një formë identiteti. Megjithatë, ajo që e bën këtë epokë kaq tërheqëse edhe sot nuk është vetëm luksi i saj, por mënyra se si njerëzit kërkonin bukurinë mes ndryshimeve të mëdha të kohës. Në fund të shekullit XIX dhe në fillim të shekullit XX, qytetet evropiane po ndryshonin me shpejtësi, hekurudhat po afronin largësitë, teknologjia po transformonte jetën e përditshme dhe idetë e reja po sfidonin zakonet e vjetra. Por, ndërsa bota jashtë sallave ecte drejt modernitetit, brenda tyre njerëzit vazhdonin të kërkonin një çast harmonie, një melodi që t’i bënte të besonin se bukuria mund ta mposhtte përkohësisht rrëmujën e jetës. Belle Époque nuk ishte një epokë e përsosur dhe as të gjithë njerëzit mund ta përjetonin atë shkëlqim. Pas fasadave elegante ekzistonin pabarazi shoqërore, kufizime dhe shqetësime që nuk mund të fshiheshin nga asnjë llambadar. Megjithatë, valsi mbeti një nga simbolet më të paharrueshme të saj, sepse përfaqësonte dëshirën njerëzore për të jetuar bukur, për të dashuruar dhe për të gjetur një ritëm të përbashkët me dikë tjetër. Kur mbrëmja përfundonte, orkestrat heshtnin, karrocat dhe më vonë automobilat largoheshin nga hyrjet madhështore, ndërsa sallat mbeteshin të zbrazëta, me aromën e luleve dhe kujtimin e hapave që kishin rrëshqitur mbi parket. Ndoshta dikush largohej me shpresën e një takimi të ri, dikush tjetër me një dashuri të pathënë, ndërsa të tjerë mbanin me vete vetëm kujtimin e një nate të bukur. Dhe kështu, valsi vazhdoi të jetonte përtej kohës së vet. Ai nuk mbeti vetëm muzikë e një shoqërie të zhdukur, por u shndërrua në kujtesën romantike të një Evrope që dinte ta kthente një mbrëmje në një skenë, një lëvizje në një poezi dhe një takim të shkurtër në një histori që mund të kujtohej gjatë gjithë jetës. Sepse ndonjëherë, historia nuk ruhet vetëm në dokumente, në kurora mbretërore apo në muret e pallateve por në tingujt e një valsi, në rrotullimin e ngadaltë të një fustani të mëndafshtë dhe në atë çast të papërsëritshëm kur dy njerëz, të udhëhequr nga e njëjta melodi, harrojnë për pak minuta se bota vazhdon të ndryshojë përreth tyre. Époka e madheshtise ishte një epokë që vallëzoi mes shkëlqimit, ëndrrave dhe nostalgjisë, duke na lënë kujtimin e një kohe kur edhe dashuria dukej sikur kishte ritmin e vet muzikor.
