Ka ndjenja që vijnë si stuhi dhe largohen po aq shpejt duke lënë pas vetëm një trazim të përkohshëm. Por ka edhe të tjera, më të heshtura, më këmbëngulëse që nuk shpërthejnë por depërtojnë ngadalë në strukturën e brendshme të njeriut, duke u bërë pjesë e mënyrës së tij të të menduarit dhe të të jetuarit. Druajtja i përket pikërisht këtij lloji të dytë, ajo nuk bërtet, nuk imponon veten me forcë, por vepron si një kamzhik i padukshëm që e shtyn dhe njëkohësisht e frenon njeriun në çdo hap të tij. Në planin psikologjik, druajtja nuk është thjesht frikë por një formë e vetëdijes së tepruar për veten në sytë e të tjerëve. Njeriu i druajtur nuk jeton vetëm përmes përvojës së tij të brendshme, por edhe përmes një pasqyre të vazhdueshme sociale, ku çdo veprim, çdo fjalë dhe çdo qëndrim kalon përmes filtrit të një gjykimi të mundshëm. Kjo krijon një tension të brendshëm të vazhdueshëm, ku spontaniteti zëvendësohet nga kontrolli dhe liria nga kujdesi i tepruar. Shpesh, rrënjët e kësaj ndjenje duhen kërkuar në përvojat e hershme, aty ku individi mëson për herë të parë se si vlerësohet dhe si gjykohet. Një ambient ku gabimi ndëshkohet ashpër, ku kritika është më e pranishme se mbështetja, apo ku dashuria kushtëzohet nga performanca, krijon terrenin e përshtatshëm për zhvillimin e druajtjes. Fëmija mëson të mos rrezikojë, të mos ekspozohet, të mos gabojë dhe kjo strategji mbijetese, që në fillim ka funksion mbrojtës, shndërrohet më vonë në një kufizim të brendshëm.Por druajtja nuk është vetëm produkt i së kaluarës, ajo ushqehet vazhdimisht nga mënyra se si individi interpreton realitetin. Mendime si “çfarë do të mendojnë të tjerët?”, “po nëse gaboj?”, apo “nuk jam mjaftueshëm i mirë” krijojnë një dialog të brendshëm që e përforcon këtë ndjenjë, duke e bërë atë të duket gjithnjë e më reale dhe e pakapërcyeshme. Kështu, njeriu fillon të shmangë situata, të heshtë mendime, të fshehë pjesë të vetes jo sepse nuk ka ç’të thotë, por sepse druhet ta thotë.Dëmi që shkakton druajtja është e heshtur, por e thellë. Ajo nuk e rrëzon njeriun menjëherë, por e ngadalëson atë, e mban pezull midis asaj që është dhe asaj që mund të ishte. Në planin personal, ajo pengon zhvillimin e vetëbesimit dhe të autonomisë, duke krijuar një varësi të vazhdueshme nga miratimi i të tjerëve. Në planin social, ajo kufizon marrëdhëniet, sepse një njeri që druhet nuk arrin të jetë plotësisht i pranishëm, ai është gjithmonë pak i tërhequr, pak i filtruar, pak i përmbajtur. Megjithatë, do të ishte e gabuar ta shihnim druajtjen vetëm si një dobësi. Në formën e saj të moderuar, ajo është një mekanizëm i rëndësishëm vetërregullimi, që na ndihmon të reflektojmë për veprimet tona, të respektojmë të tjerët dhe të shmangim impulsivitetin. Problemi nuk qëndron në ekzistencën e saj, por në teprinë, në momentin kur ajo kalon nga kujdes në paralizë, nga reflektim në vetëcensurë. Përballja me druajtjen kërkon para së gjithash, vetëdije. Të njohësh zërin e saj, ta dallosh nga realiteti dhe të kuptosh se shpesh ajo nuk është një e vërtetë objektive, por një interpretim subjektiv i frikës. Më pas vjen guximi i vogël, ai që nuk kërkon heroizëm, por hapa të thjeshtë, të flasësh edhe kur zëri dridhet, të veprosh edhe kur pasiguria është e pranishme, të pranosh se gabimi nuk është dështim, por pjesë e procesit të rritjes.
E pra, druajtja mbetet një nga sfidat më të ndërlikuara të jetës së brendshme, sepse ajo nuk mund të zhduket plotësisht, por vetëm të vihet në ekuilibër. Dhe ndoshta pjekuria qëndron pikërisht këtu, jo në mungesën e druajtjes por në aftësinë për të mos lejuar që ajo të bëhet kamzhiku që drejton jetën tonë, por vetëm një kujtesë e butë që na fton të jemi më të vetëdijshëm, pa na penguar të jemi të lirë.
Ndaje
