Bufi i Minervës

Ndaje

Çfarë do të kërkonte një buf në dorën e perëndeshës së urtësisë, përpara një biblioteke? Pyetja duket e thjeshtë, por përgjigjja na çon mijëra vjet pas, në një botë ku njerëzit nuk i shihnin kafshët vetëm si pjesë të natyrës, por si bartëse të kuptimeve, shenjave dhe cilësive njerëzore. Në traditën greke, bufi u lidh ngushtë me Athinën dhe me perëndeshën Athina, e cila në traditën romake u identifikua me Minervën, hyjneshën e urtësisë, dijes, artizanatit dhe strategjisë. Prandaj, kur Minerva paraqitet me bufin në dorë, ajo nuk po mban thjesht një zog por një ide. Bufi është simbol i urtësisë, sepse është një krijesë e natës, e aftë të shohë në errësirë dhe pikërisht këtu qëndron një nga kuptimet më të bukura të këtij simboli, dija është aftësia për të parë edhe atëherë kur gjithçka përreth duket e errët. Njeriu i ditur nuk është domosdoshmërisht ai që di gjithçka, por ai që arrin të dallojë atë që të tjerët nuk e shohin menjëherë. Në dorën tjetër Minerva mban parzmoren, simbol i forcës dhe i mbrojtjes. Përballë saj, bufi duket i vogël, i heshtur, pothuajse i brishtë por pikërisht kjo kundërvënie e bën figurën kaq domethënëse.Forca pa urtësi mund të shkatërrojë, ndërsa urtësia i jep forcës drejtim dhe nuk është rastësi që kjo figurë qëndron pranë Bibliotekës Kombëtare të Athinës. Biblioteka është vendi ku mendimi ruhet, ku fjalët e brezave nuk zhduken bashkë me zërat që i kanë shqiptuar, ku një ide e shkruar qindra vite më parë mund të zgjojë sot një mendje që nuk kishte lindur ende kur ajo u shkrua. Në këtë kuptim, bufi përpara bibliotekës duket sikur na kujton se dija nuk është vetëm ajo që mësojmë, por ajo që arrijmë të shohim falë asaj që kemi mësuar. Bufi ka edhe një tjetër veçori që e ka bërë simbolikisht të fuqishëm sepse ai është aktiv natën. Ndërsa bota fle, ai sheh. Në kulturën simbolike, kjo e ka afruar me idenë e vigjilencës, vëzhgimit dhe aftësisë për të dalluar të fshehtën. Nuk është një kafshë që bërtet për të treguar se sheh, thjesht sheh. Ndoshta këtu qëndron edhe një nga mësimet më të bukura që mund të marrësh nga një bibliotekë. Dija nuk ka nevojë gjithmonë të bëjë zhurmë. Ajo mund të qëndrojë e heshtur në një faqe, në një dorëshkrim, në një libër të vjetër, në një raft që duket i zakonshëm, derisa dikush ta hapë dhe ta lejojë mendimin e dikujt tjetër të hyjë në mendjen e tij. Në lashtësi, Athina kishte bufin e saj. Në monedhat e Athinës u shfaq bufi së bashku me simbole të tjera të qytetit dhe të perëndeshës, duke u bërë me kalimin e kohës një nga figurat më të njohura të qytetërimit athinas. Në gjuhën simbolike greke, ai u bë aq i lidhur me Athinën dhe dijen, saqë edhe sot, kur shohim një buf pranë një libri, një universiteti apo një institucioni arsimor, kuptimi na vjen pothuajse natyrshëm. Bufi nuk është simbol i dijes që grumbullohet por simbol i urtësisë që sheh. Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse ai qëndron aq bukur përballë një biblioteke. Sepse një bibliotekë nuk të premton se do të dish gjithçka. Ajo të ofron diçka më të rëndësishme, mundësinë për të kërkuar, për të dyshuar, për të krahasuar, për të kuptuar dhe, mbi të gjitha, për të parë më larg se kufijtë e përvojës tënde. Minerva mban parzmoren në njërën dorë dhe bufin në tjetrën.Njëra mbron trupin.Tjetra mbron mendjen. Dhe nëse parzmorja i përket botës së forcës, bufi i përket asaj bote që nuk duket, por që ndryshon gjithçka. Botës së mendimit.

Marieta Mërkuri
Marieta Mërkuri
Profesioniste e angazhuar në fushën e medias dhe edukimit, me një përvojë të konsoliduar në gazetari, bibliotekonomi dhe zhvillimin e projekteve edukative, e orientuar drejt etikës, komunikimit dhe kulturës së informacionit. Gazetare dhe lektore e shkencave sociale ajo ndërthur përvojën mediatike me mësimdhënien, duke ofruar komunikim të qartë dhe analiza të argumentuara. Kontributi i saj shtrihet në forcimin e mendimit qytetar dhe në nxitjen e një kulture të përgjegjshme informimi, të mbështetur në saktësi, etikë dhe reflektim.

Brenda Temës

Të Fundit