Një thënie e moçme, që duket sikur vjen nga një kohë kur fjala kishte peshë dhe heshtja ishte ende formë urtësie, thoshte se nëse nuk flasin të mençurit, do të flasin ata që nuk kanë ç’të thonë, dhe sot kjo fjali tingëllon më pak si kujtim i së shkuarës dhe më shumë si një profeci e vonuar që po realizohet në mënyrë të heshtur por të pandalshme. Dhimbshëm, por me një kthjelltësi që nuk mund të fshihet, po jetojmë në një realitet ku mali ka heshtur dhe balta ka marrë fjalën, ku zëri publik nuk matet më me thellësinë e mendimit apo me peshën e argumentit, por me volumin e zhurmës dhe aftësinë për të tërhequr vëmendje, edhe kur ajo vëmendje nuk ushqehet me asgjë, përveç sipërfaqes. Në këtë përmbysje të ngadaltë vlerash, për të spikatur nuk kërkohet më dije e thellë, as ndershmëri e qëndrueshme, as përkushtim i heshtur që ndërton diçka me kohën, por mjafton një prani e zhurmshme, një vetëbesim i zbrazët dhe një aftësi për të krijuar jehonë edhe kur mungon përmbajtja. E në këtë peizazh të shtrembëruar, “malet”, ata që dikur përfaqësonin urtësinë, përvojën, dinjitetin dhe një lloj force të qetë morale që nuk kishte nevojë të dëshmohej çdo ditë, po tërhiqen, aspak nga frika por nga një lodhje e thellë shpirtërore dhe një trishtim i heshtur për mënyrën se si fjala është zbrazur nga kuptimi i saj. Institucionet, shkollat dhe hapësirat e debatit publik duket sikur nuk kanë më vend për zëra të kthjellët dhe për mençuri, sepse aty ku dikur kërkohej argumenti dhe mendimi i ndërtuar me kujdes, sot shpesh mbizotëron nxitimi, sipërfaqja dhe një lloj gare e padukshme për të qenë i dëgjuar, jo domosdoshmërisht për të qenë i drejtë. Ndërkohë, tribunën e kanë zënë ata që i japin baltës formë dhe famë, duke e kthyer intrigën në stil komunikimi, zhurmën në strategji suksesi dhe mediokritetin në një forcë që përhapet lehtë, sepse nuk kërkon as përpjekje mendore dhe as përgjegjësi morale. Kështu, edhe në shkolla, shpesh nuk duket se synimi kryesor është më ndërtimi i njeriut të menduar dhe të lirë, por ruajtja e një status quo-je të heshtur, ku servilizmi ngatërrohet me respektin dhe ku përkushtimi i vërtetë i mësuesve të ndershëm, atyre që kanë ngritur breza me durim dhe dinjitet, mbetet në hije përballë figurave të zhurmshme që shpesh nuk sjellin as dije të qëndrueshme dhe as etikë profesionale. Në administratë, shpesh projekti më i suksesshëm nuk është ai që sjell ndryshim real apo përmirësim të prekshëm, por ai që arrin të kënaqë interesin e momentit, ku merita zëvendësohet nga bindja dhe përgjegjësia zbehet përballë aftësisë për t’u përshtatur me çdo rrethanë pa pyetur për pasojat. Edhe në media, opinionbërësit më të dëgjuar nuk janë gjithmonë ata që kanë ndërtuar ide të thella apo kanë kontribuar në debat të shëndetshëm publik, por shpesh ata që kanë mësuar të krijojnë përçarje, të prodhojnë zhurmë dhe të ushqejnë konfliktin, ndërsa zërat e qetë, të menduar dhe të ekuilibruar tërhiqen gjithnjë e më shumë në periferi të vëmendjes. Kështu, ngadalë por të sigurt, krijohet një shoqëri ku balta jo vetëm që ka marrë hov, por shpesh duket sikur është pranuar si normalitet, madje si një lloj standardi i ri i suksesit, ndërsa mali rrëzohet jo sepse ka humbur forcën, por sepse në një botë të tillë ai fillon të duket i panevojshëm. Megjithatë, nëse nuk duam që kjo baltë të na mbulojë plotësisht dhe të na zëvendësojë kujtesën e vlerave me zhurmën e përditshme të sipërfaqes, atëherë është koha që “malet” të mos qëndrojnë më në heshtje, por të ngrihen sërish me qetësinë e tyre të fortë, të flasin pa frikë, të shkundin lodhjen dhe të rikthejnë në qendër të shoqërisë arsyen, ndershmërinë dhe dijen si themele që nuk zëvendësohen me asgjë tjetër.Sepse nëse e lëmë shoqërinë në dorë të zhurmës, rrezikojmë që nesër fëmijët të rriten duke besuar se e vërteta është e bezdisshme, ndershmëria është dobësi dhe dinjiteti nuk është më një vlerë për t’u ndjekur, por një relike e largët e një kohe që nuk kthehet më.
