Por kush nuk e njeh sot historinë e Abdyl Hamidit II?
Emri i tij është rikthyer vazhdimisht në vëmendjen publike, jo vetëm përmes librave të historisë dhe studimeve akademike, por edhe përmes kujtesës kulturore që e ka sjellë figurën e tij sërish në dritë, si simbol i një epoke të trazuar dhe vendimtare për fatin e Perandorisë Osmane. Abdyl Hamidi II mbetet një nga figurat më komplekse të sundimit osman, një sundimtar që nuk mund të gjykohet bardh e zi, por vetëm brenda kontekstit të një perandorie në rënie dhe të një bote që po ndryshonte me shpejtësi. Sulltani i 34-të i Perandorisë Osmane dhe i fundit që ushtroi kontroll real mbi Portën e Lartë, Abdyl Hamidi II sundoi nga viti 1876 deri në rrëzimin e tij pas Revolucionit të Turqve të Rinj në vitet 1908–1909. Ai trashëgoi një perandori të lodhur nga humbjet territoriale, presioni i fuqive evropiane dhe trazirat e brendshme, duke u përballur me sfidën e vështirë për të ruajtur unitetin dhe autoritetin në një kohë kur strukturat tradicionale po shpërbëheshin. Gjatë sundimit të tij, Abdyl Hamidi II zhvilloi disa luftëra me Perandorinë Ruse, të cilat përfunduan me humbje të rënda për osmanët, duke thelluar krizën politike dhe territoriale të perandorisë. Megjithatë, në konfliktin me Greqinë në fund të shekullit XIX, ai doli fitues, duke treguar se Perandoria Osmane, pavarësisht dobësive të saj, ende zotëronte kapacitete ushtarake dhe strategjike për të mbrojtur interesat e saj. Politika e tij e jashtme dhe e brendshme u karakterizua nga një përpjekje e vazhdueshme për balancë mes reformës dhe kontrollit, mes modernizimit dhe ruajtjes së autoritetit absolut. Më 1918, Abdyl Hamidi II vdiq në Stamboll, në moshën 75-vjeçare, larg fronit, por jo larg historisë. Figura e tij nuk u zhduk me rrëzimin e tij përkundrazi, ajo vazhdoi të jetojë në debatet historiografike, në kujtesën politike dhe, së fundmi, në narrativat kulturore dhe artistike. Kinematografia dhe serialet historike turke e kanë rikthyer Abdyl Hamidin II si personazh dramatik dhe kontradiktor, duke e paraqitur herë si sundimtar vizionar që luftoi për mbijetesën e Perandorisë, herë si figurë autoritare e izoluar nga frika e komplotit. Ky rikthim në ekran nuk është rastësor. Ai pasqyron nevojën e shoqërive moderne për të riparë të kaluarën, për të kuptuar figurat historike jo vetëm si sundimtarë, por si produkte të kohës së tyre, të rrethuar nga dilema, frikëra dhe vendime që shpesh kishin pasoja të pakthyeshme. Abdyl Hamidi II, në këtë kuptim, mbetet një figurë që vazhdon të provokojë reflektim, debat dhe interpretim, duke qëndruar në kufirin mes historisë dhe kujtesës kolektive.
Ndaje
