Ndarja e kohës në vite, muaj dhe ditë ka qenë një nevojë themelore e njerëzimit që nga lashtësia. Qytetërime të ndryshme kanë përdorur kalendarë të ndryshëm, të bazuar në lëvizjen e Diellit, Hënës ose kombinimin e të dyjave. Për këtë arsye, fillimi i vitit nuk ka qenë gjithmonë më 1 janar. Në shumë qytetërime të hershme, viti fillonte në pranverë, sepse kjo stinë lidhej me ringjalljen e natyrës dhe fillimin e punëve bujqësore. Për shembull, Babilonasit e nisnin vitin në muajin mars, Egjiptianët e lidhën vitin me përmbytjet e Nilit, Grekët kishin data të ndryshme për fillimin e vitit, në varësi të qytetit-shtet. Këto kalendarë shpesh nuk ishin të saktë dhe me kalimin e kohës humbnin përputhjen me stinët. Por romakët e lashtë luajtën një rol vendimtar në vendosjen e 1 janarit si fillim i vitit. Fillimisht, kalendari romak kishte 10 muaj, dhe viti fillonte në mars. Kjo shpjegon pse disa muaj edhe sot kanë emra numerikë si shtator, tetor, nëntor, dhjetor. Më vonë u shtuan muajt janar dhe shkurt. Muaji janar u emërua sipas Janusit, perëndisë romake të fillimeve, kalimeve dhe dyerve e cila paraqitej me dy fytyra,një që shikonte nga e shkuara dhe një nga e ardhmja. Kjo e bënte janarin simbolikisht të përshtatshëm për fillimin e vitit. Në vitin 153 para erës sonë, romakët vendosën që konsujt e rinj të merrnin detyrën më 1 janar, duke e bërë këtë datë fillimin zyrtar të vitit administrativ. Në vitin 46 p.e.s., Jul Cezari prezantoi kalendarin Julian, i cili bazohej në lëvizjen e Diellit dhe kishte një vit prej 365 ditësh, me një ditë shtesë çdo katër vjet (viti i brishtë). Ky kalendar e ruajti 1 janarin si fillim të vitit dhe ishte shumë më i saktë se kalendarët e mëparshëm. Megjithatë, kalendari Julian kishte një gabim të vogël sepse viti diellor ishte pak më i shkurtër se 365.25 ditë. Ky gabim u grumbullua me kalimin e shekujve dhe shkaktoi mospërputhje me stinët.
Ndërsa gjatë Mesjetës, shumë vende evropiane nuk e përdornin gjithmonë 1 janarin si fillim viti. Në disa zona, viti fillonte më 25 mars (Festa e Lajmërimit),në Pashkë ose më 25 dhjetor. Kjo krijonte konfuzion në dokumente dhe llogaritje historike.
Për të korrigjuar gabimet e kalendarit Julian, në vitin 1582, Papa Gregori XIII prezantoi kalendarin Gregorian.
Ky kalendar hoqi disa ditë për të rikthyer përputhjen me stinët,përmirësoi rregullin e viteve të brishta dhe konfirmoi 1 janarin si dita e parë e vitit. Me kalimin e kohës, kalendari Gregorian u pranua nga shumica e vendeve të botës dhe sot përdoret si kalendari zyrtar ndërkombëtar. Fakti që 1 janari është dita e parë e vitit nuk është i rastësishëm. Ai është rezultat i një procesi të gjatë historik që fillon me kalendarët e lashtë, vazhdon me reformat romake dhe përfundon me kalendarin Gregorian. Kjo datë simbolizon fillimin, kalimin dhe shpresën për një të ardhme të re, duke e bërë atë një pikë të rëndësishme në matjen e kohës dhe në jetën shoqërore të njerëzimit.
Ndaje
