Ekziston një vetmi që nuk ka të bëjë me mungesën e njerëzve rreth nesh. Është vetmia që njeriu e përjeton edhe kur është në qendër të një salle plot, edhe kur i buzëqeshin të tjerët, edhe kur duket sikur çdo gjë ecën “sic duhet”.Është vetmia e brendshme, ajo zonë e heshtur ku askush nuk mund të hyjë, ku askush nuk të ndjek dot, ku edhe dashuria më e thellë mbetet prapa pragut. Në këtë hapësirë të paprekshme, fillon drama dhe bukuria e ekzistencës njerëzore. Jean-Paul Sartre, një nga figurat më të fuqishme të ekzistencializmit modern, e quante këtë vetmi thelbin e lirisë sonë. Për të, njeriut nuk i është dhënë një natyrë e paracaktuar, as një manual identiteti por një esencë që e përcakton. “Ekzistenca i paraprin esencës,” thotë Sartri dhe ne fillojmë të ekzistojmë, pastaj, me zgjedhje, e ndërtojmë veten.Dhe ky proces i ndërtimit është një akt i vazhdueshëm vetmie sepse vetëm në vetmi njeriu përballet me pyetjen kush dua të jem?Dhe jo kush pritet të jem, kush më kërkojnë të jem, kush më detyrojnë të jem, por kush zgjedh unë të jem. E pra,në botën e sotme, kjo vetmi është bërë edhe më e rëndë sepse shoqëria moderne ka shpikur forma të reja imponimi si forma identitetesh, modele jetese, etiketime të gatshme, kode bindjeje, një presion të heshtur për të qenë gjithmonë në të njëjtën linjë të kohës. Njeriu sot fatkeqësisht ndihet i shtyrë të ketë një pozicion për gjithçka, një identitet të menjëhershëm, një qëndrim të programuar dhe paradoksalisht, sa më shumë rritet mundësia për të qenë “i lirë”, aq më shumë individi ndihet i detyruar të zgjedhë brenda një spektri të ngushtë të asaj që konsiderohet e pranueshme. Sartri do ta shihte këtë si një formë të keqbesimit që ndodh kur njeriu gënjen veten për të shmangur peshën e lirisë së tij.Kur i bindet një modeli të jashtëm, jo sepse beson në të, por sepse kështu është më e lehtë, më pak e frikshme, më pak e vetmuar. Dhe kështu ky njeriu modern shpesh i ngjason kameriereve të përshkruara nga Sartri që e luajnë rolin aq mirë, sa nuk kuptojnë më,se roli s’është jeta e tyre. Por ndodh që vetmia e brendshme e thërret njeriun. Ajo i thotë: “Hiq maskën, të paktën për një çast. Kush je ti, jashtë roleve?” Dhe ky çast, për sa i vogël është, është momenti më i pastër i lirisë sonë. Sartri e lidh këtë vetmi me përgjegjësinë. Në veprën e tij “ Qenia dhe Hiçi” ai thotë se ne jemi të dënuar të jemi të lirë dhe kjo nuk është liri romantike por një barrë.
Do të thotë se çdo zgjedhje që bëjmë është edhe hezitimi, edhe mosveprimi, edhe shmangia, është përgjegjësia jonë. Ndaj në këtë botë të ngarkuar me imponime, njeriu që nuk zgjedh vetë, në fakt zgjedh që të mos zgjedhë dhe kjo sërish është një zgjedhje.
Njeriu që i dorëzohet presionit shoqëror, që fsheh mendimin e tij, që imiton identitetet në modë, që pranon të jetë si të tjerët, nuk shpëton nga barra e lirisë, ai thjesht e zhvendos prej vetes te të tjerët. Por vetmia e brendshme nuk pranon mashtrim.
Ajo e di të vërtetën tonë. Ajo rri aty, e heshtur, derisa ne të kemi guximin t’i përgjigjemi.Vetmia e brendshme nuk është mallkim.Ajo është terreni i ndërtimit të vetvetes. Është vendi ku njeriu nuk është më figurë shoqërore por është një qenie që ka zgjedhje, përgjegjësi, liri. Sartri nuk besonte te rruga e lehtë por tek domosdoshmëria e përballjes dhe pikërisht këtu qëndron pesha dhe bukuria e vetmisë së brendshme. Ajo na detyron të marrim seriozisht veten.Njeriu që ka kaluar përmes kësaj vetmie, që ka guxuar të dëgjojë veten, që ka refuzuar të bëhet produkt i botës që e rrethon, fiton diçka që nuk mund të blihet, nuk mund të imitohet, nuk mund të kopjohet.
Qetësinë e të qënit i vërtetë me veten. Në një epokë ku identitetet ndryshojnë me ritmin e lajmeve, ku çdo gjë duket e imponuar, ku zhurma e jashtme e mbyt mendimin e brendshëm, triumfi më i madh është të mos heqësh dorë nga vetja.Të mos largohesh nga vetmia jote, por ta takosh atë.Sepse aty, dhe vetëm aty, fillon liria e njeriut.
Ndaje
