A po e humbim aftësinë për debat të qytetëruar?

A po flasim për të kuptuar njëri-tjetrin, apo vetëm për të fituar një argument?”
Në një kohë ku fjala udhëton më shpejt se mendimi dhe reagimi shpesh lind përpara se të mbarojë dëgjimi, duket sikur komunikimi ynë është bërë më i zëshëm, por jo domosdoshmërisht më i thellë. Ne flasim shumë, por kuptojmë pak, dëgjojmë shpesh, por rrallë dëgjojmë me të vërtetë. Dhe mes kësaj zhurme të përditshme, një aftësi e lashtë dhe thelbësore e njeriut po venitet ngadalë, debati i qytetëruar. Sepse debati nuk ka lindur për të qenë fushë beteje, por hapësirë mendimi, nuk ka lindur për të ndarë njerëzit në fitues dhe humbës, por për t’i afruar në kuptim. Megjithatë, gjithnjë e më shpesh, ai shndërrohet në përplasje ku fjala nuk shërben më për të ndriçuar idenë, por për ta mbrojtur egon. Në vend të kuriozitetit për tjetrin, vendoset nevoja për të pasur të drejtë.
Në këtë zhvendosje të heshtur, humbet diçka më e madhe se një mënyrë komunikimi, humbet kultura e dëgjimit sepse të dëgjosh vërtet nuk është thjesht të presësh radhën për të folur, por të pranosh për një çast se mendimi yt nuk është i vetmi horizont i mundshëm. Dhe kjo, në një botë të ngarkuar me opinione të menjëhershme, kërkon një lloj disipline të brendshme që nuk mësohet lehtë. Psikologjikisht, njeriu nuk reagon gjithmonë për të kuptuar, por për të mbrojtur veten. Egoja e shndërron çdo mendim ndryshe në sfidë, çdo kundërshtim në kërcënim, dhe kështu dialogu rrëshqet ngadalë drejt konfliktit. Nuk është më një shkëmbim idesh, por një garë për dominim emocional dhe në këtë garë, kuptimi është i pari që humbet. Megjithatë, humbja e debatit të qytetëruar nuk është një fat i pashmangshëm por një zgjedhje e përditshme, shpesh e pavetëdijshme, që mund të rikthehet në kahun e saj të kundërt. Mjafton një çast ndalimi përpara reagimit, një frymëmarrje më e thellë përpara fjalës, një dëgjim që nuk kërkon përgjigje të menjëhershme, por kuptim të vërtetë dhe ndoshta problemi ynë nuk është se nuk kemi më çfarë të themi, por se kemi harruar si të dëgjojmë pa luftuar. Dhe ndoshta rikthimi i debatit të qytetëruar nuk fillon në podiume apo ekrane, por në bisedat më të thjeshta, aty ku njeriu përballë nesh nuk është kundërshtar, por një tjetër mënyrë për të parë botën. Sepse një shoqëri nuk matet nga sa fort flet, por nga sa thellë di të dëgjojë. Dhe aty ku fjala kthehet sërish në urë dhe jo në mur, atëherë fillon sërish dialogu i vërtetë.