Shoqëria moderne ka ndërtuar një marrëdhënie të tensionuar me boshllëkun, sepse çdo hapësirë e lirë perceptohet si diçka që duhet mbushur, shfrytëzuar ose kthyer në produktivitet, duke e lënë shumë pak vend për qetësi të vërtetë mendore. Në këtë realitet, të mos bësh asgjë shpesh shihet si mungesë ambicieje ose disipline, ndërkohë që psikologjia na kujton se mendja njerëzore nuk është e projektuar për stimulim të pandërprerë dhe angazhim të vazhdueshëm. Koncepti holandez niksen, i cili përkufizohet si qëndrimi pa qëllim, pa detyrë dhe pa pritshmëri, sfidon drejtpërdrejt logjikën bashkëkohore të produktivitetit, sepse ai nuk synon relaksim të matshëm, përmirësim personal apo kontroll të mendimeve, por thjesht krijon hapësirë për ekzistencë pa performancë. Pikërisht në këtë gjendje të t hjeshtë dhe të pambrojtur, mendja ndalon së reaguari vazhdimisht ndaj stimujve të jashtëm dhe fillon të përpunojë përvojat e brendshme në mënyrë më të natyrshme. Nga këndvështrimi psikologjik, niksen ka një funksion të thellë rregullues, sepse kur individi ndalon së “bëri” dhe kalon në gjendjen e “qenies”, aktivizohen procese mendore që zakonisht shtypen nga ritmi i shpejtë i jetës së përditshme. Mendimet enden lirshëm, emocionet gjejnë rrugë për t’u shfaqur dhe truri hyn në një mënyrë përpunimi që nuk është as analitike dhe as mbrojtëse, por integruese dhe shëruese. Shumë nga format e ankthit modern nuk burojnë vetëm nga ngarkesa e përgjegjësive apo nga ngjarjet stresuese, por nga mungesa e kohës dhe hapësirës për t’i përpunuar këto përvoja në mënyrë të qetë dhe të pandërprerë. Kur çdo moment mbushet me zhurmë, informacione dhe shpërqendrime të vazhdueshme, sistemi nervor mbetet në një gjendje alarmi kronik, ndërsa niksen ofron një pauzë të butë por thelbësore, ku trupi dhe mendja mund të rikthehen gradualisht në ekuilibër.Rezistenca që shumë njerëz ndjejnë ndaj të mos bërit asgjë lidhet shpesh me frikën për t’u përballur me mendimet, ndjenjat ose lodhjen e akumuluar, sepse heshtja ka aftësinë të nxjerrë në sipërfaqe atë që është shtyrë mënjanë për një kohë të gjatë. Megjithatë, nga perspektiva terapeutike, kjo përballje nuk është kërcënim por mundësi për rregullim emocional dhe vetëdije më të thellë. Niksen, në këtë kuptim, nuk është arratisje nga realiteti dhe as shmangie e përgjegjësive, por një akt i qetë dhe i qëllimshëm vetëkujdesi psikologjik, i cili nuk kërkon teknika, aplikacione apo struktura të veçanta, por vetëm lejen për të ndaluar për pak çaste. Edhe disa minuta të kaluara në qetësi, duke parë nga dritarja ose duke qëndruar pa agjendë, mund të kenë një ndikim të ndjeshëm në ndjenjën e stabilitetit të brendshëm. Në një kulturë që e mat vlerën e njeriut me efikasitetin dhe zënien e vazhdueshme, zgjedhja për të mos bërë asgjë përfaqëson një formë rezistence të heshtur por edhe një rikthim tek nevojat themelore të mendjes njerëzore. Sepse ndonjëherë, gjëja më e shëndetshme që mund t’i ofrojmë vetes nuk është përpjekja për të bërë më shumë, por guximi për të ndalur dhe për të qenë thjesht të pranishëm.
