Frida.Vajza që lindi nën hijen e luftës dhe pushtoi botën me zërin e saj

Ndaje

Ka lindur nga një histori që nuk e zgjodhi, është rritur me një mungesë që nuk mund ta kuptonte dhe ka mbajtur mbi supe paragjykime që i përkisnin një lufte të përfunduar përpara se ajo të mësonte të fliste. Askush nuk mund ta parashikonte se vajza që erdhi në jetë mes plagëve të një Evrope të shkatërruar, e paragjykuar për prejardhjen e saj dhe e privuar që në fëmijëri nga dashuria e nënës, një ditë do të bëhej pjesë e një prej grupeve më të suksesshme të muzikës pop, do të fitonte zemrat e miliona njerëzve në mbarë botën dhe do të nderohej nga mbreti i Suedisë. Jeta e Anni-Frid Lyngstad është dëshmia se rrethanat mund të shënojnë fillimin e një historie, por nuk kanë të drejtën ta shkruajnë deri në fund. Bota e njohu si Frida, zërin e paharrueshëm të ABBA-s, por pas famës, duartrokitjeve dhe suksesit ndërkombëtar fshihej një grua që kishte përjetuar humbje të thella, kishte kërkuar përgjigje për të shkuarën e saj dhe kishte mësuar se, edhe kur jeta të merr shumë, njeriu mund të gjejë brenda vetes forcën për të vazhduar. Frida lindi më 15 nëntor 1945, në Bjørkåsen të Norvegjisë, vetëm pak muaj pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, në një Evropë ku heshtja e armëve nuk kishte sjellë ende paqen në jetën e njerëzve, sepse pas shkatërrimit të qyteteve dhe ndarjes së familjeve kishin mbetur plagë të thella, frikë, humbje dhe paragjykime që do të vazhdonin të përcaktonin fatin e shumë njerëzve edhe për vite të tëra. Babai i saj, Alfred Haase, ishte një ushtar gjerman që kishte shërbyer gjatë pushtimit të Norvegjisë, ndërsa nëna, Synni, ishte norvegjeze dhe, si shumë gra të tjera të asaj kohe, u përball me gjykimin e një shoqërie që shpesh ua ngarkonte grave dhe fëmijëve përgjegjësinë morale të një lufte për të cilën ata nuk mbanin faj. Në Norvegjinë e pasluftës, fëmijët e lindur nga marrëdhëniet mes grave vendase dhe ushtarëve gjermanë përballeshin me diskriminim dhe përjashtim, duke u identifikuar përmes prejardhjes së tyre, sikur gjaku që rridhte në venat e tyre të mund të përcaktonte fajin, karakterin apo të ardhmen e një njeriu. Frida ishte një prej këtyre fëmijëve, por ishte tepër e vogël për të kuptuar arsyen përse bota mund ta shihte ndryshe dhe tepër e pafuqishme për të mbrojtur veten nga paragjykimet që shoqëronin lindjen e saj. Për të shmangur pasojat e këtij realiteti, gjyshja e mori me vete drejt Suedisë, duke shpresuar se largimi do t’i siguronte vogëlushes një jetë më të qetë, larg gjykimeve që mund ta ndiqnin në vendlindje, por fati do ta përballte shumë shpejt me një tjetër humbje, sepse në vitin 1947, kur Frida ishte ende vetëm dy vjeçe, nëna e saj vdiq në moshën 23-vjeçare. Kështu, fëmijëria e saj nisi me një mungesë që nuk mund të mbushej dhe me një të vërtetë familjare që do të mbetej e fshehur për shumë vite, pasi gjyshja i tha se i ati kishte vdekur në det dhe Frida u rrit duke besuar se nuk kishte mundësi ta njihte kurrë. Ajo nuk do të kishte kujtime të qarta për të ëmën dhe as mundësinë për të ndërtuar një marrëdhënie me të atin, por në jetën e saj do të mbetej një prani e rëndësishme,gjyshja, e cila e rriti me dashuri dhe e nxiti të zbulonte botën përmes muzikës. Që në moshë të re, Frida tregoi se kishte një dhunti të veçantë për të kënduar dhe, ndërsa nisi të performonte në grupe muzikore lokale, zbuloi se muzika mund të bëhej një hapësirë ku nuk kishte rëndësi prejardhja e saj, por ajo që arrinte të përcillte përmes zërit. Zëri i saj i ngrohtë, i thellë dhe plot shprehësi kishte një karakter të veçantë, një mënyrë të vetën për ta bërë një melodi të dukej si një rrëfim personal, dhe pikërisht kjo veçanti do ta ndihmonte të ndërtonte gradualisht rrugën drejt skenës profesionale. Në fund të viteve gjashtëdhjetë, Frida nisi të fitonte njohje në Suedi dhe, në vitin 1969, takoi Benny Anderssonin, muzikantin me të cilin do të ndante një histori dashurie dhe një rrugëtim të rëndësishëm artistik. Përmes Benny-t, ajo u lidh me Björn Ulvaeus dhe Agnetha Fältskog, duke u bërë pjesë e një bashkimi muzikor që do të ndryshonte jetën e të katërve dhe do të shndërrohej në një nga fenomenet më të mëdha të muzikës pop botërore. ABBA u bë shumë më tepër sesa një grup muzikor, sepse këngët e saj kapërcyen kufijtë e Suedisë, u përkthyen në emocione të kuptueshme për miliona njerëz dhe u kthyen në pjesë të kujtesës së disa brezave. Meloditë e paharrueshme dhe harmonitë vokale krijuan një identitet të veçantë, ndërsa zëri i Fridës, i ndërthurur me atë të Agnethës, i dha muzikës së grupit një ngrohtësi dhe thellësi që dëgjohet edhe sot, shumë dekada pas periudhës së tyre më të lavdishme. Suksesi i ABBA-s e çoi Fridën në një botë që dikur mund t’i ishte dukur e paarritshme, por fama nuk mund t’i jepte përgjigje të gjitha pyetjeve që ajo mbartte për jetën e saj. Në vitin 1977, kur ishte tashmë një artiste e njohur ndërkombëtarisht, ajo mësoi se i ati, të cilin e kishte besuar të vdekur për pjesën më të madhe të jetës, kishte mbijetuar dhe jetonte në Gjermani. Pas më shumë se tri dekadash, ata u takuan në Stokholm, në një moment që bashkonte dy jetë të ndara nga lufta, largësia dhe heshtja, por që nuk mund t’i kthente vitet e humbura dhe as të krijonte menjëherë afërsinë që vetëm koha e kaluar së bashku mund të ndërtojë. Pas përfundimit të periudhës më intensive të ABBA-s, Frida vazhdoi karrierën e saj muzikore dhe nisi të ndërtonte një jetë më private, larg ritmit të pandërprerë të famës ndërkombëtare. Në vitin 1992 u martua me Heinrich Ruzzo Reuss von Plauen dhe u bë pjesë e fisnikërisë evropiane, duke marrë titullin e princeshës Anni-Frid Reuss, një kthesë e jashtëzakonshme për vajzën që kishte lindur në një kohë kur prejardhja e saj gjermane përbënte arsye për paragjykim. Megjithatë, as suksesi dhe as titujt nuk mund ta mbronin nga humbjet që do të pasonin, sepse në vitin 1998 vajza e saj, Ann Lise-Lotte Casper, vdiq në moshën vetëm 30-vjeçare pas një aksidenti automobilistik në Shtetet e Bashkuara, ndërsa një vit më vonë bashkëshorti i saj ndërroi jetë nga kanceri, në moshën 49-vjeçare. Brenda një kohe të shkurtër, Frida u përball me dy dhimbje të mëdha, të cilat nuk mund të lehtësoheshin nga asnjë arritje profesionale dhe që e shtynë të zgjidhte gjithnjë e më shumë qetësinë dhe privatësinë, duke ruajtur për vete pjesë të jetës që nuk kishte arsye t’ia shpjegonte botës. Muzika, megjithatë, mbeti një pjesë e pandashme e historisë së saj dhe, në vitin 2021, Frida u ribashkua me Benny-n, Björn-in dhe Agnethën për albumin Voyage, duke i dhuruar publikut një rikthim që, pas afro dyzet vjetësh pa një album të ri në studio, solli sërish në jetë emocionet e lidhura me një prej grupeve më të dashura të muzikës pop. Në vitin 2024, katër anëtarët e ABBA-s u nderuan nga mbreti Carl XVI Gustaf i Suedisë me Urdhrin Mbretëror të Vasës, në gradën Komandant i Klasit të Parë, në vlerësim të kontributit të tyre në muzikën dhe kulturën suedeze. Kur kthejmë vështrimin drejt jetës së Anni-Frid Lyngstad, kuptojmë se historia e saj nuk mund të përmblidhet vetëm me suksesin e ABBA-s, martesën me një princ apo nderimet që mori në vitet e mëvonshme, sepse ajo është edhe historia e një fëmije që u detyrua të jetonte me pasojat e një lufte që nuk e kishte njohur, e një vajze që u rrit pa nënën dhe pa të vërtetën për të atin, e një gruaje që përjetoi humbje të thella dhe që, pavarësisht gjithçkaje, arriti të ndërtonte një identitet të vetin. Ajo nuk mundi të zgjidhte rrethanat në të cilat lindi, por arriti të përcaktonte atë që do të bëhej; nuk mundi t’i kthente vitet e humbura të fëmijërisë, por mundi të krijonte një trashëgimi që do të jetonte përtej saj; nuk mundi t’i shmangte të gjitha dhimbjet, por arriti të mos lejonte që historia e saj të mbetej e kufizuar vetëm te ato. Vajza që dikur u pa përmes hijes së një lufte u bë një zë që bashkoi botën, duke dëshmuar se njeriu nuk duhet të mbahet peng i rrethanave në të cilat lind dhe se, ndonjëherë, pikërisht aty ku jeta nis me mungesa e padrejtësi, mund të fillojë një rrugëtim që askush nuk do të kishte mundur ta parashikonte. Dhe sot, kur këngët e ABBA-s vazhdojnë të dëgjohen nga breza të rinj, emri i Fridës mbetet jo vetëm kujtimi i një artisteje të jashtëzakonshme, por edhe historia e një gruaje që e kapërceu të shkuarën pa e fshirë atë, duke e kthyer dhuntinë e saj në një trashëgimi që nuk njeh kufij dhe që koha, ashtu siç nuk e ka shuar muzikën e saj, nuk do ta shuajë lehtë as kujtimin e jetës së saj.

Marieta Mërkuri
Marieta Mërkuri
Profesioniste e angazhuar në fushën e medias dhe edukimit, me një përvojë të konsoliduar në gazetari, bibliotekonomi dhe zhvillimin e projekteve edukative, e orientuar drejt etikës, komunikimit dhe kulturës së informacionit. Gazetare dhe lektore e shkencave sociale ajo ndërthur përvojën mediatike me mësimdhënien, duke ofruar komunikim të qartë dhe analiza të argumentuara. Kontributi i saj shtrihet në forcimin e mendimit qytetar dhe në nxitjen e një kulture të përgjegjshme informimi, të mbështetur në saktësi, etikë dhe reflektim.

Brenda Temës

Të Fundit